Tìm kiếm Blog này

Tùy duyên nhi bất biến

Phanblogs

Triết lý hành động: Tùy duyên nhi bất biến

Tại sao lại gọi là chùa Một Cột và xây một cột? Lý Thái Tông rất giỏi Phật học, một cách tự thân. Vậy nên, ý kiến xây dựng chùa Một Cột hẳn phải là ý kiến của Lý Thái Tông. Để xây dựng chùa Một Cột, ông ra chiếu chỉ xây dựng chùa, vừa là biểu mẫu của ngôi chùa. Vì đó là triết lý của Phật giáo, không thể khác hơn được, của một người, một triều đại đang đề cao vai trò của Phật giáo thành Quốc giáo. Một Cột là bởi theo triết lý duyên khởi của Phật giáo, tất cả các pháp dung nhiếp (dính chặt lại) lẫn nhau. Một là tất cả, tất cả là một. Một ấy là pháp giới duyên khởi. Tất cả các hiện hữu đều do điều kiện sinh khởi lên. Ngay như chùa Một Cột không có mặt thượng đế, nó phủ nhận luôn cả văn hóa của Hồi giáo, Ấn giáo, Thiên chúa giáo, Tin lành giáo, bởi nó không chủ trương có nguyên nhân đầu tiên. Và cõi đời này là thật, người thấy nó hư là vì cái nhìn của người thấy nó hư, còn tự nó thật. Cái tâm khi thanh tịnh sẽ thấy thế giới này là thật, còn cái tâm đầy tham sân si thì sẽ thấy nó không thật.

Ngôi chùa đi theo triết lý Tùy duyên nhi bất biến (Tùy hoàn cảnh mà giữ cái bất biến), khởi sinh ra triết lý Dĩ bất biến, ứng vạn biến Hồ Chủ tịch dùng sau này. Đó hẳn là triết lý của Việt Nam và giáo lý này thích ứng với triết lý Việt Nam. Ngôi chùa để lại cho đời sau triết lý hành động (giống như cẩm nang), chứ không phải chỉ tín ngưỡng không thôi. Người ta đến chùa để thắp hương cầu nguyện, nhưng khi đọc được những câu đối chứa đựng triết lý, tư tưởng, người ta giật mình để sáng tâm.

Dĩ bất biến - Ứng vạn biến

"Dĩ bất biến - Ứng vạn biến" - Tạm dịch theo nghĩa đen là "Lấy cái bất động để đối phó với nhiều cái manh động". Dĩ Bất Biến - ở đây có thể hiểu là sự bình tĩnh, sáng suốt, và cứng rắn, không nóng vội thay đổi, biến động theo "vạn biến".

Người hay là người biết cách đối phó, ứng xử khôn khéo với những việc xảy ra xung quanh mình. Mà để giải quyết cho khôn khéo trước hết ta phải có lập trường vững chắc và kiên định, phải bình tĩnh và sáng suốt để nắm lấy thời cơ cũng như đưa ra những cách thức hành động hợp lý.

Tóm lại "Dĩ bất biến, ứng vạn biến" là "lấy một sự bình tĩnh, chống lại ngàn sự biến động". Lòng ta không "biến" thì ắt không còn bất cứ "vạn biến" nào lung lạc được ta...




Sức người có hạn, cuộc đời vốn có con đường đi theo cái lý của nó.
Người đại trí trông cứ tưởng như người ngu, đói thì ăn, mệt thì nghỉ...
Duyên đến đâu, làm đến đó.
Có thể cả đời ta không gặp cái duyên ấy, nhưng sẽ có người khác gặp được, họ sẽ làm thay ta.
Còn nếu ta gặp, thì cứ làm... không làm không được...
Làm xong rũ áo bỏ đi. Cuộc đời thản nhiên. nhi nhiên.
Cứ như thế... Đừng quá sức lội ngược... Đừng một mình làm cây trụ chống trời
Đó là tinh thần trong thuyết "Tuỳ duyên" của Trúc Lâm Bồ Tát.

Tùy duyên trong cuộc sống không có nghĩa là phó thác cuộc đời mình cho tự nhiên, cho xã hội quyết định. Không phải như những cành cây khô mặc tình cho dòng nước cuốn trôi, vùi dập để rồi một lúc nào đó dòng nước lại dạt chúng vào bờ, đây là sự biểu hiện vô ý thức, không định hướng. Mà tùy duyên là sự hòa mình vào tự nhiên để cải thiện tự nhiên, là sự dấn thân vào xã hội để góp phần điều chỉnh những hành vi xấu, bất thiện đang tồn tại trong xã hội.
Tùy duyên trong cuộc sống là sống là không câu nệ và chấp trước bất cứ một sự việc nào dù đó là thuận hay nghịch trong cuộc sống. Chúng ta không thể trốn tránh những gì đang diễn ra trong cuộc sống, ngược lại chúng ta phải đối diện, và giải quyết trên cơ sở những điều kiện vốn có và đang diễn ra đó.
Sự biểu hiện của nước là hình ảnh, là tấm gương của tùy duyên. Nước dù ở điều kiện nào, môi trường nào chúng vẫn thích ứng "Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài", dù thay đổi gì đi chăng nữa thì cũng không hề thay đổi bản chất của nó.
Đây là tinh thần "Tùy duyên bất biến", tùy duyên là thuận theo nguyên lý cuộc sống.